ÖMER HAYYAM KİMDİR?

1. HAYATI VE YAŞADIĞI DÖNEM 

ÖMER HAYYAM, 11. YÜZYILDA BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU'NUN BİLİM VE KÜLTÜR MERKEZLERİNDEN BİRİ OLAN NİŞABUR'DA DOĞDU. SELÇUKLU VEZİRİ NİZAMÜLMÜLK VE ÜNLÜ FİLOZOF İBN SİNA’NIN ÖĞRENCİSİ OLAN DÖNEMİN ÖNDE GELEN ALİMLERİNDEN DERSLER ALARAK İYİ BİR EĞİTİM GÖRDÜ.

ZEKASI VE ÇALIŞMALARI SAYESİNDE SELÇUKLU SULTANI MELİKŞAH VE KARAHANLI HÜKÜMDARLARININ SARAYINDA BÜYÜK SAYGI GÖRDÜ, DÖNEMİN BİLİM İNSANLARININ BAŞ MÜŞAVİRİ VE GÖZLEMEVİNİN YÖNETİCİSİ OLARAK GÖREV YAPTI. YAŞAMI BOYUNCA SARAY ENTRİKALARINDAN UZAK DURARAK BİLİMSEL ARAŞTIRMALARA VE DÜŞÜNCEYE ODAKLANMAYI TERCİH ETTİ.

2. BİLİMSEL DEHASI: 

MATEMATİK VE ASTRONOMİ HAYYAM, DÖNEMİN ÇOK ÖTESİNDE BİR MATEMATİKÇİ VE ASTRONOMDU. BATI DÜNYASINDA DAHA ÇOK ŞAİR OLARAK TANINSA DA, DOĞU'DA VE BİLİM TARİHİNDE ÖNCELİKLİ OLARAK BİR MATEMATİK DEHASI OLARAK KABUL EDİLİR:

CEBİR VE GEOMETRİ: ÜÇÜNCÜ DERECEDEN BİLİNMEYENLİ DENKLEMLERİ (KÜBİK DENKLEMLERİ) GEOMETRİK YÖNTEMLERLE SINIFLANDIRAN VE ÇÖZEN İLK KİŞİ ODUR. CEBİR RİSALESİ ADLI ESERİ, MATEMATİK TARİHİNİN EN ÖNEMLİ YAPITLARI ARASINDADIR. 

BİNOM TEOREMİ: PASCAL ÜÇGENİ OLARAK BİLİNEN SAYI DİZİLİMİNİ VE BİNOM AÇILIMINI NEWTON'DAN YÜZYILLAR ÖNCE İLK KEZ KULLANAN VE GELİŞTİREN MATEMATİKÇİLERDEN BİRİDİR. 

CELALİ TAKVİMİ: SULTAN MELİKŞAH’IN RİCASIYLA İSFAHAN GÖZLEMEVİ'NDE BİR HEYETİN BAŞKANI OLARAK GÜNÜMÜZDEKİ MİLADİ TAKVİMDEN BİLE DAHA HASSAS OLAN CELALİ TAKVİMİ'Nİ HAZIRLADI. GÜNEŞ YILI ESASLI BU TAKVİM, 5000 YILDA YALNIZCA BİR GÜN HATA PAYINA SAHİP OLMASIYLA ASTRONOMİ TARİHİNİN BAŞYAPITLARINDANDIR. 

3. FELSEFİ DÜŞÜNCESİ VE RUBAİLERİ 

HAYYAM’IN FELSEFESİ; HAYATIN GEÇİCİLİĞİ, EVRENİN SONSUZLUĞU VE İNSANIN BU DENKLEMDEKİ ACİZLİĞİ ÜZERİNE KURULUDUR. DOGMATİK İNANÇLARA VE KATI KALIPLARA KARŞI ÇIKARAK AKLI, SORGULAMAYI VE ŞÜPHEYİ ÖN PLANDA TUTMUŞTUR.

ANI YAŞAMAK (CARPE DİEM): HAYATIN KISA VE ÖLÜMÜN KAÇINILMAZ OLDUĞU GERÇEĞİNDEN HAREKETLE, GEÇMİŞİN PİŞMANLIKLARI VE GELECEĞİN KAYGILARIYLA BOĞUŞMAK YERİNE "ŞİMDİ"Yİ, YANİ ANI DEĞERLENDİRMEYİ, HUZURU VE SEVGİYİ SAVUNMUŞTUR. 

ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK VE KOZMİK PERSPEKTİF: EVRENİN BÜYÜKLÜĞÜ KARŞISINDA İNSANIN KÜÇÜKLÜĞÜNÜ SIKÇA VURGULAMIŞ; İNSANIN KENDİ DÜNYANIN MERKEZİNE KOYMASININ KİBİRDEN İBARET OLDUĞUNU BELİRTMİŞTİR. 

RUBAİLERİ: FELSEFİ GÖRÜŞLERİNİ EN SADE VE VURUCU ŞEKİLDE DÖDER MISRALIK ŞİİRLERLE (RUBAİ) DİLE GETİRMİŞTİR. HER NE KADAR YAZIP YAZMADIĞI TARTIŞILAN BAZI SAHTE ŞİİRLER SONRADAN ADINA EKLENMİŞ OLSA DA, ÖZGÜN RUBAİLERİ İNSAN RUHUNUN DERİNLİKLERİNE IŞIK TUTAR. ÖMER HAYYAM, BİLİMİ VE FELSEFEYİ BİRLEŞTİREN, DOGMATİZME KARŞI AKLIN SESİNİ SAVUNAN VE İNSANLIĞA HEM EVRENİN MATEMATİĞİNİ HEM DE HAYATIN FELSEFİ ÖZÜNÜ MİRAS BIRAKAN EŞSİZ BİR BİLGEDİR.