JOSÉ SARAMAGO’NUN GÖRMEK (ENSAIO SOBRE A LUCIDEZ) ROMANI, YAZARIN DÜNYA ÇAPINDA SES GETİREN BAŞYAPITI KÖRLÜK (ENSAIO SOBRE A CEGUEIRA) KİTABININ DOĞRUDAN DEVAMI VE TAMAMLAYICISI NİTELİĞİNDEDİR. KÖRLÜK'TE FİZİKSEL BİR SALGIN ÜZERİNDEN İNSAN DOĞASINI VE AHLAKİ ÇÖKÜŞÜ MASAYA YATIRAN SARAMAGO, GÖRMEK’TE ROTAYI SİYASİ SİSTEME, DEVLET MEKANİZMASINA VE DEMOKRASİ İLLÜZYONUNA ÇEVİRİR.
KİTABIN KONUSU: SESSİZ PROTESTO KÖRLÜK SALGINININ ÜZERİNDEN DÖRT YIL GEÇMİŞTİR. İSMİ BELİRTİLMEYEN AYNI BAŞKENTTE YEREL SEÇİM GÜNÜ GELİP ÇATMIŞTIR. ANCAK SAĞANAK YAĞMURUN DA ETKİSİYLE SANDIKLAR BOŞ KALIR. ÖĞLEDEN SONRA YAĞMUR DİNDİĞİNDE SEÇMENLER SANDIKLARA AKIN EDER.
FAKAT OYLAR SAYILDIĞINDA HÜKÜMET BÜYÜK BİR ŞOK YAŞAR: SEÇMENLERİN %70’İNDEN FAZLASI BOŞ OY (BEYAZ OY) KULLANMIŞTIR. HÜKÜMET SEÇİMİ TEKRARLAR, ANCAK BU KEZ BOŞ OY ORANI %83’E YÜKSELİR. ORTADA NE BİR LİDER, NE BİR ÖRGÜT, NE DE ŞİDDET İÇEREN BİR EYLEM VARDIR; SADECE HALKIN SİSTEME KARŞI ORTAK VE SESSİZ BİR "HAYIR" DEYİŞİ SÖZ KONUSUDUR. BU DURUM KARŞISINDA NE YAPACAĞINI BİLEMEYEN İKTİDAR SAHİPLERİ PANİKLER. BU SESSİZ PROTESTOYU "DÜZENİ YIKMAYA YÖNELİK GİZLİ BİR KOMPLO" OLARAK İLAN EDERLER. ŞEHİRDE ÖNCE OLAĞANÜSTÜ HAL İLAN EDİLİR, ARDINDAN HÜKÜMET VE POLİS GÜÇLERİ BAŞKENTİ TAMAMEN TERK EDEREK HALKI KENDİ KADERİNE BIRAKIR. AMAÇ, ŞEHİRDE KAOS ÇIKARIP HALKI DİZ ÇÖKMEYE ZORLAMAKTIR. ANCAK PLANLANDIĞI GİBİ GİTMEZ; HALK BÜYÜK BİR DAYANIŞMA VE SÜKUNET İÇİNDE KENDİ DÜZENİNİ KURAR.
TEMEL İZLEKLER VE SİYASİ ELEŞTİRİ SARAMAGO, KENDİNE HAS ÜSLUBUYLA ŞU CAN ALICI SORULARI SORAR:
DEMOKRASİNİN SINIRLARI: SİSTEM, HALKIN SADECE KENDİSİNE SUNULAN SEÇENEKLER ARASINDAN BİRİNİ SEÇMESİNİ Mİ İSTER? GERÇEK BİR ÖZGÜRLÜKLE "HİÇBİRİNİ İSTEMİYORUM" DEMEK NEDEN SUÇ SAYILIR?
İKTİDARIN ÇARESİZLİĞİ: ŞİDDET İÇERMEYEN, LİDERİ OLMAYAN VE TAMAMEN YASAL YOLLARLA (BOŞ OY KULLANARAK) YAPILAN BİR BAŞKALDIRI KARŞISINDA DEVLET AYGITININ NASIL SALDIRGANLAŞTIĞINI VE KENDİ MEŞRUİYETİNİ NASIL SORGULATTIĞINI GÖSTERİR.
KÖRLÜK İLE İLİŞKİSİ: İLK ROMANDAKİ O KOLEKTİF "KÖRLÜK" HALİNDEN SONRA, HALKIN ARTIK GERÇEKLERİ "GÖRMEYE" BAŞLAMASI İKTİDAR İÇİN EN BÜYÜK TEHDİTTİR. KİTABIN İKİNCİ YARISINDA, KÖRLÜK ROMANINDAN TANIDIĞIMIZ KİLİT KARAKTERLER HİKAYEYE DAHİL OLUR VE OLAYLAR BEKLENMEDİK BİR YÖNE EVRİLİR.
OKUMA ÖNERİSİ EĞER HENÜZ OKUMADIYSANIZ, GÖRMEK'TEN TAM ANLAMIYLA KEYİF ALABİLMEK VE KARAKTERLERİN SEMBOLİK ARKA PLANINI KAÇIRMAMAK İÇİN KESİNLİKLE ÖNCE KÖRLÜK ROMANINI OKUMANIZI TAVSİYE EDERİZ. KÖRLÜK FİZİKSEL BİR SALGININ YARATTIĞI VAHŞETİ ANLATIRKEN, GÖRMEK İSE BU VAHŞETTEN DERS ÇIKARAN BİR TOPLUMUN ENTELEKTÜEL UYANIŞINI VE BU UYANIŞIN OTORİTEYİ NASIL KORKUTTUĞUNU ANLATIR. BU YAZI, SARAMAGO'NUN EŞSİZ PERSPEKTİFİYLE SİSTEM VE BİREY ARASINDAKİ O İNCE ÇİZGİYİ SORGULAMAK İSTEYEN OKURLAR İÇİN KALEME ALINMIŞTIR.
0 Yorumlar